معاون وزیر نفت: جنگ یک میلیارد دلار به زیرساختهای سوخت کشور آسیب زده است/ از بین رفتن ۵۲ مخزن ذخیره سوخت در جنگ

محمدصادق عظیمی‌فر، معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی، جزئیات تازه‌ای از خسارت‌های واردشده به زیرساخت سوخت کشور اعلام کرده است؛ جزئیاتی که نشان می‌دهد حملات، چند حلقه اصلی زنجیره تأمین بنزین و سایر فرآورده‌ها را به‌طور همزمان هدف قرار داده بود.

انهدام ۵۲ مخزن؛ ضربه به ظرفیت ذخیره‌سازی تهران و البرز

یکی از سنگین‌ترین خسارت‌ها به انبارهای نفت تهران و البرز وارد شده است. در این مراکز در مجموع ۹۷ مخزن وجود داشت که ۵۲ مخزن در جریان حملات منهدم شده‌اند.

ظرفیت اسمی مجموع این مخازن حدود یک میلیارد لیتر اعلام شده است. این عدد، میزان سوخت موجود در مخازن هنگام حمله نیست و صرفاً ظرفیت ذخیره‌سازی آنها را نشان می‌دهد.

ابعاد خسارت اما زمانی روشن‌تر می‌شود که آسیب به مخازن در کنار ضربه به شبکه انتقال بررسی شود. تأسیسات مستقر در ری که بخشی از وظیفه انتقال فرآورده از جنوب کشور به مناطق شمالی را برعهده داشت، به‌طور کامل تخریب شده است.

در این مجموعه حدود ۲۵ الکتروموتور از بین رفته و مخازن تعادلی، منیفولدها و دیگر تجهیزات نیز آسیب دیده‌اند. از کار افتادن این بخش می‌توانست انتقال فرآورده به محدوده‌ای فراتر از تهران و البرز و تا استان‌های واقع در نوار شمالی کشور را تحت فشار قرار دهد.

خسارت فقط روی زمین نبود؛ افت ۲۳۰ هزار بشکه‌ای میعانات پارس جنوبی

بخش دیگری از فشار بر زنجیره بنزین از پارس جنوبی آغاز شد. طبق اعلام مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش، در جریان حملات حدود ۲۳۰ هزار بشکه در روز از تولید میعانات گازی پارس جنوبی از دست رفت.

اهمیت این عدد برای بازار بنزین ایران بالاست؛ حدود ۶۰ درصد بنزین کشور به میعانات گازی تولیدشده در پارس جنوبی وابستگی دارد. کاهش تولید این خوراک، بنابراین تنها یک افت تولید در بالادست صنعت نفت نبود و مستقیماً یکی از مهم‌ترین پایه‌های تأمین بنزین کشور را تحت تأثیر قرار می‌داد.

پالایشگاه لاوان، برخی دیگر از تأسیسات پالایشی، مراکز ذخیره‌سازی و تأسیسات سوخت‌گیری هوایی نیز در میان بخش‌هایی قرار داشته‌اند که آسیب دیده‌اند.

بازسازی زیرساخت‌های سوخت از روز بعد حملات آغاز شد

شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی برآورد اولیه خسارت به مجموعه تأسیسات پالایشی، ذخیره‌سازی و انتقال را حدود یک میلیارد دلار اعلام کرده است.

بازسازی تأسیسات آسیب‌دیده از روز پس از حملات آغاز شده و بخش عمده‌ای از ظرفیت‌های خارج‌شده از مدار تاکنون بازگردانده شده است؛ با این حال، بازسازی کامل برخی بخش‌ها به زمان بیشتری نیاز دارد و جزئیات همه اقدامات نیز به دلیل ملاحظات موجود منتشر نشده است.

این خسارت در شرایطی به شبکه سوخت وارد شده که ایران پیش از آن نیز با ناترازی بنزین و گازوئیل روبه‌رو بود. کشور از حدود سال ۱۴۰۱ بخشی از نیاز خود به این دو فرآورده را از طریق واردات تأمین می‌کرد و همزمان مصرف فرآورده‌های نفتی سالانه حدود ۶ تا ۷ درصد رشد داشت. سطح پایین ذخایر سوخت در ابتدای دولت نیز یکی دیگر از محدودیت‌های موجود بود.

بیشتر بخوانید: بررسی روند تولید و طرح‌های توسعه‌ای پالایش نفت آبادان

رشد تولید بنزین و گازوئیل در میانه فشار بر زیرساخت‌ها

در سمت تولید، خوراک تحویلی به پالایشگاه‌ها در دوره دولت فعلی حدود ۴ درصد افزایش یافته و تولید بنزین و نفت‌گاز نیز تقریباً به همین میزان رشد کرده است.

چهار طرح کیفی‌سازی پالایشگاهی به ارزش مجموع ۸۷۵ میلیون دلار نیز وارد مدار شده‌اند. در سمت تقاضا، شرکت ملی پالایش و پخش اعلام کرده رشد مصرف بنزین که پیش‌تر حدود ۶ درصد در سال بود، به حدود یک درصد رسیده است.

در بازار گازوئیل نیز رشد مصرف در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل به منفی ۴ درصد رسیده؛ در حالی که بر مبنای روند پیشین، رشد حدود ۴ درصدی برای مصرف این فرآورده انتظار می‌رفت.

تأمین سوخت تا پایان سال به مدیریت مصرف گره خورد

با وجود بازگشت بخش قابل توجهی از ظرفیت‌های آسیب‌دیده، وضعیت ماه‌های آینده بدون قید و شرط توصیف نشده است.

برآورد شرکت ملی پالایش و پخش این است که ادامه تأمین پایدار سوخت تا پایان سال، در کنار ظرفیت تولید و ذخایر موجود، به همراهی مصرف‌کنندگان و امکان اجرای سیاست‌های مدیریت مصرف وابسته خواهد بود.

این شرط زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که سه متغیر همزمان دیده شوند: آسیب فیزیکی به زیرساخت‌های ذخیره و انتقال، کاهش مقطعی تولید میعانات گازی پارس جنوبی و محدودیت ایجادشده در مسیرهای واردات بنزین. در چنین شرایطی، مدیریت تقاضا عملاً به یکی از اجزای اصلی معادله تأمین سوخت در ماه‌های باقی‌مانده سال تبدیل شده است.